تبليغاتX
کلبه خاک84
کلبه خاک84

در حضور خارها هم می شود یک یاس بود در هیاهوی مترسک ها پر از احساس بود

تاثیر عناصر مختلف بر گوجه فرنگی

ازت (N) : باعث افزایش رشد رویشی شده و در نهایت در تولید گل و میوه بیشتر موثر می باشد ، کمبود این عنصر در گوجه فرنگی باعث به تأخیر افتادن رشد ، تغییر رنگ طبیعی گیاه ، کوچک و نازک باقی ماندن برگها و تغییر رنگ آنها از سبز مایل به زرد به ارغوانی ، سفت و فیبری شدن شاخه ها ، زرد شدن جوانه های گل و ریختن آنها ، کوچک ماندن میوه و کاهش شدید محصول می شود .

فسفر (p) : نقش اصلی این عنصر در تنظیم زمان رسیدگی محصول می باشد همچنین باعث افزایش مقاومت گیاه در برابر بیماری ها شده و در بهبود کیفیت و ظاهر میوه نقش مهمی دارد . اولین علامت کمبود فسفر در گوجه فرنگی ایجاد رنگارغوانی در سطح زیرین برگها می باشد . بعد از آن شاخه ها باریک و فیبری شده ، دمبرگها کوچک و میوه دهی به تاخیر می افتد .


پتاسیم (k) : باعث افزایش مقامت گیاه در برابر تنش های مختلف محیطی شده و در بهبود کیفیت گوجه فرنگی مؤثر است . در صورت کمبود این عنصر ، گوجه فرنگی آهسته تر رشد می کندو رنگ آن سبز مایل به آبی تیره یم شود . برگهای جوان کاملا چروکیده و قسمتهایی که تحت تذثیر کمبود قرار گرفته اند گاهی به رنگ نارجی براق درآمده و اغلب شکننده و قهوه ای شده و بالاخره می میرند . شاخه ها سخت و چوبی شده ، ریشه ها خوب رشد نکرده و اغلب باریک باقی می مانند .


بر (B) :‌نقش عمده ای در فعالیتهای حیاتی گیاه داشته و تقسیم سلولی بافتهای مریستمی ، تشکیل جوانه های برگ و گل ، ترمیم بافتهای آوندی و در نقل و انتقال مواد محلول در بین سلولها نقش مهمی ایفا می کند . در صورت کمبود ، میوه ها لکه لکه شده و نقاط چوب پنبه ای روی میوه ظاهر شده وباعث رسیدگی بی موقع محصول می شود .


آهن (Fe) : این عنصر در ساختن سبزینه گیاه دخالت دارد و علائم کمبود آن در بوته گوجه فرنگی به صورت زرد شدن بین رگبرگی برگها است که البته خود رگبرگها سبز باقی می ماند . زرد شدن از قاعده برگچه ها شروع و به سمت نوک گسترش می یابد . و به طور کلی کمی خشک و سوخته می شوند .


منگنز (Mn) : این عنصر فعال کننده آنزیمهای مختلف است و باعث تسریع جوانه زنی و رسیدگی میوه می شود و در صورت کمبود ، برگها به تدریج زرد شده و حالت سوختگی به خود می گیرند . گیاه به شکل باریک و دراز رشد کرده و شکوفه ها کم می شوند . همچنین تغییر شکل و پیچیدگی برگچه ها از علائم دیگر آن است.

نوشته شده در یکشنبه 1391/02/10ساعت 21:28 توسط hadis| |

سال نو و بهاری نو را،
فرصتی نو برای تازه شدن
و بازنگریستن بر چگونه زیستن میبینم
برای وجود نازنینت در این فرصت نو شوری نو
برای ساختن و بهتر زیستن آرزو میکنم.
امیدوارم همیشه سلامت و سرزنده 
و مهربان و روشن بین باقی بمانی
.

ســـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــلام

سال نو  مبارکتون باشههفت سین زندگیتون همیشه جور باشه.
 عیدی من فراموش نشه !!! عیدی من یه خط نصیحت باشه(اخلاقم و رفتارم و... در مورد هر چی که دوس دارین )
ایشاا.. عید بهتون خوش بگذره و سال خوبی شروع کنین :)

نوشته شده در یکشنبه 1390/12/28ساعت 21:7 توسط hadis| |

برای مهندسین بن بستی وجود ندارد.

 آنان یا راهی خواهند یافت٬ یا راهی خواهند ساخت...


۵ اسفندماه٬ « روز مهندس» بر شما مهندس عزیز مبارک باد!

نوشته شده در پنجشنبه 1390/12/04ساعت 20:36 توسط hadis| |

گيا هان، خاك هاي آلوده را پاك مي كنند
گياه پالايي؛ فصلي جديد در محافظت از محيط زيست

نويسنده: حميده سادات هاشمي

گياه پالايي يك تكنيك باصرفه اقتصادي، زيست محيطي و علمي است كه براي كشورهاي در حال توسعه مناسب است و تجارت با ارزشي به حساب مي آيد. متاسفانه علي رغم اين پتانسيل، هنوز در برخي از كشور ها مانند كشور ما به عنوان يك فناوري استفاده تجاري ندارد.
    گياه پالايي با استفاده از مهندسي گياهان سبز شامل گونه هاي علفي و چوبي براي برداشت مواد آلاينده از آب و خاك يا كاهش خطرات آلاينده هاي محيط زيست نظير فلزات سنگين،عناصر كمياب، تركيبات آلي و مواد راديواكتيو به كار برده مي شود.
    مهم ترين تركيبات معدني آلاينده، فلزات سنگين بوده و ميكروارگانيسم هاي خاك قادر به تجزيه آلاينده هاي آلي هستند، اما براي تجزيه ميكروبي فلزات نياز به آلي شدن يا تغييرات فلزي آنها وجود دارد كه امروزه از گياهان براي اين بخش استفاده مي شود. اگرچه دغدغه ديگر براي كارشناسان، نحوه استفاده از گياهاني است كه به اين شكل آلوده مي شوند، اما راهكار توليد انرژي به عنوان يكي از ضروري ترين بخش هاي زندگي امروز، دريچه ديگري را براي دانشمندان باز كرد.
    از ديدگاه جهاني، پس از آب و هوا، پوسته خاك، سومين جزء عمده محيط زيست انسان تلقي مي شود. خاك علاوه بر اين كه پايگاه موجودات خشكي زي، بويژه جوامع انساني است، محيط منحصر به فردي براي زندگي انواع حيات بخصوص گياهان به شمار مي رود. بر خلاف آب و هوا، آلودگي خاك از نظر تركيب شيميايي به آساني قابل اندازه گيري نبوده و يك خاك پاك يا خالص تعريف پذير نيست؛ بنابراين ناگزيريم مسائل بالقوه آلودگي خاك را در چارچوب پيش بيني خطرات و صدمات احتمالي در كاركرد خاك مطالعه كنيم.
    با توسعه طرح هاي انسان ساخت و آلوده شدن خاك ها به وسيله فلزات سنگين، ساختار خاك براي رشد و توسعه گياهان مسموم و خطرناك مي شود و تنوع زيستي خاك را نيز بهم مي ريزد.
    در روش گياه پالايي، گياهان بر اساس مكانيسم جذب طبقه بندي و آلودگي خاك به فلزات سنگين به كمك روش هاي شيميايي، فيزيكي و بيولوژيكي كاهش داده مي شود.
    بر اساس تحقيقات دفتر بررسي آلودگي آب و خاك سازمان حفاظت محيط زيست، رفع آلودگي خاك معمولابا 2 روش خارج از محل و در محل صورت مي گيرد. در روش خارج از محل، خاك آلوده به مكان ديگري انتفال يافته و پس از رفع آلودگي به مكان اوليه برگردانده مي شود. در روش ديگر كه نياز به جابه جايي و انتقال ندارد آلاينده ها با آلي شدن، از قابليت جذب زيستي آنها كاسته مي شود.
    براي كاهش آلودگي آلاينده هاي معدني در خاك مي توان از روش هاي آلي كردن، كمپلكس كردن و افزايش خاك بوسيله آهك استفاده كرد اما بيشتر اين روش ها گران بوده و سبب تخريب محيط زيست مي شوند.
    در فناوري استفاده از گياهان با عنوان گياه پالايي، از گياهان سبز و ارتباط آنها با ميكروارگانيسم هاي خاك براي كاهش آلودگي خاك و آب هاي زيرزميني استفاده مي شود. اين فناوري مي تواند براي رفع هر دو نوع آلاينده خاك يعني معدني و آلي به كار رود.
    بررسي ها نشان مي دهد كاربرد تكنيك هاي فيزيكوشيميايي، سبب از ميان رفتن ميكروارگانيسم هاي مفيد خاك مانند تثبيت كننده هاي نيتروژن ميكروريزا مي شود كه در نتيجه فعاليت هاي بيولوژيكي خاك را ضعيف مي كند و در مقايسه با تكنيك گياه پالايي، بسيار هزينه بر است.
    در روش ريزوفيلتراسيون، از گياهان خاكي و آبي استفاده مي شود كه آلاينده هاي منابع آبي آلوده با غلظت كمتر در ريشه هايشان تغليظ يا رسوب مي كنند كه اين روش بخصوص براي فاضلاب هاي صنعتي، رواناب كشاورزي و يا فاضلاب معادن اسيدي كاربرد دارد و براي فلزاتي مانند سرب، كادميم، مس، نيكل، روي و كرم مناسب است.
    گياهاني مانند خردل هندي، آفتابگردان، تنباكو، چاودار و ذرت داراي اين توانايي هستند. آنها داراي قدرت جذب سرب از فاضلاب هستند كه در اين ميان، آفتابگردان بيشترين قدرت و توانايي را دارد.
    در روش ديگري با استفاده از قدرت ريشه، محدود كردن تحرك و قابليت دسترسي آلاينده ها در خاك صورت مي گيرد.
     اين روش معمولابراي كاهش آلودگي در خاك، رسوب و لجن استفاده مي شود و از طريق جذب، رسوب، كمپلكس و يا كاهش ظرفيت انجام مي پذيرد.
    در روش تبخير گياهي، گياهان، آلاينده ها را از خاك جذب و سپس به بخار تبديل كرده و با عمل تعرق به اتمسفر انتقال مي دهند. اين روش در درختان در حال رشد براي جذب آلاينده هاي آلي و معدني كاربرد دارد.
    در روش ديگري كه به نام كاهش گياهي معروف است، گياه با متابوليسم خود از طريق انتقال، تجزيه، تثبيت و تصعيد تركيبات آلاينده به برطرف كردن آلودگي از خاك و آب هاي زيرزميني كمك مي كند. در اين روش، تركيبات آلي به مولكول هاي ساده تر شكسته شده كه مي تواند به درون بافت گياه وارد شوند. بررسي ها نشان داده است گياهان داراي آنزيم هايي هستند كه مي توانند پسماند حاصل از حلال هاي كلرينات مانند تري كلرو اتيلن و حشره كش هاي ديگر را تجزيه كند.
    
    فلزات سنگين و دسترسي آنها در خاك
    فلزات سنگين، عناصري با وزن اتمي 54/63 تا 59/200 و وزن مخصوص بيشتر از 4 هستند. برخي از فلزات سنگين به مقدار كم مورد نياز ارگانيسم هاي زنده هستند؛ هر چند افزايش بيش از حد همين فلزات سنگين ضروري مي تواند براي ارگانيسم ها مضر باشد. فلزات سنگين غير ضروري شامل آرسنيك، آنتيموني، كادميم، كرم جيوه، و سرب است كه اين فلزات در رابطه با آلودگي خاك و آب هاي سطحي بسيار مهم هستند و مورد توجه علم گياه پالايي قرار مي گيرند.
    
    واكنش گياهان به فلزات سنگين
     گياهان3 راهبرد پايه براي رشد در خاك هاي آلوده به فلزات سنگين دارند. گونه هايي كه از ورود فلزات به بخش هاي هوايي خود جلوگيري كرده يا غلظت فلزات را در خاك پايين نگه مي دارند، گونه هايي كه فلزات را در اندام هاي هوايي خود تجمع داده و دوباره به خاك بر مي گرداند و گياهاني كه مي توانند فلزات را در اندام هاي هوايي خود تغليظ كرده به طوري كه چندين برابر غلظت فلز در خاك شود و گياهاني كه غلظت بالايي از آلاينده ها را جذب كرده و در ريشه، ساقه يا برگ هايشان تغليظ مي كنند.
    
    كاربرد مهندسي ژنتيك براي بهبود گياه پالايي
    در اين تكنيك با استفاده از تنوع ژنتيكي موجود در داخل هر گونه و تحريك خصوصيات ژنتيكي گونه ها مي توان تحمل گونه را نسبت به فلزات آلاينده محيط افزايش داد. بررسي ها نشان داده است توليد گياهان با پتانسيل بالاي گياه پالايي و توليد بيومس در بهبود روش گياه پالايي موثر است و تلقيح ژن هاي موثر در تجمع فلزات به گياهاني كه بلندتر از گياهان طبيعي هستند سبب افزايش توليد بيومس نهايي مي شود.
    برخي روش هاي گياه پالايي محدوديت هايي دارد؛ به عنوان مثال در نوعي از اين روش، گياه پالايي در محدوده 3 فوت از سطح خاك و حداكثر 60 فوت از آب هاي زيرزميني موثر است. اين روش براي مكان هايي كه غلظت آلودگي در آنها پايين تا متوسط است در سطح وسيع به كار برده مي شود و شديدا وابسته به اسيديته خاك است.
    نتايج به دست آمده از تحقيقات دانشمندان حاكي از آن است كه اسيدي كردن خاك، قابليت دسترسي فلزات را به مقدار زيادي افزايش مي دهد. البته ممكن است اسيدي كردن خاك، تاثيرات منفي دربرداشته باشد. براي مثال افزايش حلاليت برخي فلزات سمي و شستشوي آنها به آب هاي زيرزميني سبب بروز خطرات زيست محيطي مي شود كه بايد تحت كنترل و شرايط ويژه صورت گيرد.
    
    مصرف توليدات گياه پالايي
    يكي از موانع اجراي تجاري گياه پالايي، چگونگي مصرف گياهان آلوده است. پس از برداشت، آلودگي خاك توسط گياه كاهش يافته، اما مقدار زيادي بيومس خطرناك توليد شده است. بررسي ها نشان مي دهد توليد كمپوست و متراكم كردن، 2 روشي است كه براي مديريت بيومس گياهان آلوده توسط بسياري از محققان پيشنهاد شد، اما بهترين روش براي مصرف بيومس هاي توليد شده توسط گياه پالايي، تغيير و تبديلات ترموشيميايي است كه در اين روش بيومس به عنوان يك منبع انرژي مصرف تجاري دارد.
    اين بيومس شامل كربن، هيدروژن و اكسيژن است كه با عنوان هيدروكربن هاي اكسيژنه شناخته مي شود.
    جزء اصلي هربيومس ليگنين، همي سلولز، سلولز، مواد معدني و خاكستر است كه داراي مقادير بالايي رطوبت، مواد آلي فرار و جرم مخصوص ظاهري هستند، اما ارزش گرمايي پاييني دارند. درصد اين اجزا از گونه اي به گونه ديگر متفاوت است كه مديريت اين حجم از مواد زائد بسيار مشكل بوده و نياز به كاهش حجم دارد.
    
    توليد انرژي
    سوزاندن و توليد گاز از روش هاي مهم براي توليد انرژي گرمايي و الكتريكي است كه مي توان از گياهان آلوده استخراج شوند. بازيافت اين انرژي از بيومس به وسيله سوزاندن يا توليد گاز مي تواند ارزش اقتصادي داشته باشد؛ زيرا آن را نمي توان به عنوان علوفه يا كود مصرف كرد. سوزاندن روش ساده اي است اما بايد تحت موقعيت هاي كنترل شده باشد. در اين روش حجم بيومس 2 تا 5 درصد كاهش يافته و خاكستر را مي توان به طور مناسبي مصرف كرد.
    تحقيقات نشان داده است سوزاندن پسماندهاي خطرناك حامل فلزات در فضاي باز صحيح نيست، زيرا گازهاي آزاد شده به محيط ممكن است مضر باشد، چرا كه به اين ترتيب تنها حجم كاهش مي يابد وگرماي توليد شده نيز به هدر مي رود.
    تحقيقات دفتر بررسي آلودگي آّب و خاك سازمان حفاظت محيط زيست نشان مي دهد، توليد گاز يكي از موارد كنترل بيومس است كه از طريق مجموعه اي از تغييرات شيميايي گازهاي احتراقي پاك با بازده گرمايي بالاتوليد مي شود. به اين تركيب گازي، گاز پيرو گفته مي شود كه مي توان براي توليد انرژي گرمايي و الكتريكي آن را سوزاند.
    توليد گاز در يك مبدل گازي، طي مراحل پيچيده خشك كردن، حرارت دادن، تجزيه گرمايي و واكنش هاي شيميايي احتراق انجام مي شود كه به طور همزمان اتفاق مي افتد.
    محققان گزارش كرده اند پيروليز يك روش نو براي مديريت مواد زائد شهري است كه امكان دارد بتوان از آن براي مديريت بيومس گياهان آلوده استفاده كرد. پيروليز مواد را تحت موقعيت هاي غيرهوازي تجزيه مي كند و هيچ انتشاري به هوا ندارد.
    به اين ترتيب، فلزات سنگين در كك باقي مي مانند كه مي تواند در كوره ذوب استفاده شود. اگرچه هزينه بالاي تاسيس و مراحل عمليات فاكتور محدود كننده است، اما اگر فقط براي گياه استفاده شود مي تواند براي گياهان آلاينده و مواد زائد شهري مناسب باشد.
    محققان بر گونه هاي گياهي با بيومس بالاتحقيق كرده و نشان دادند اين روش نتايج مثبتي مي تواند به همراه داشته باشد و فوايد زيست محيطي موثري نيز خواهد داشت.
    
    رفع آلودگي هاي نفتي
    آلودگي هاي نفتي يك پيامد اجتناب ناپذير از افزايش سريع جمعيت و فرايند صنعتي شدن است كه به دنبال آن آلودگي خاك توسط مواد هيدروكربنه نفتي به شكل وسيع در اطراف تاسيسات اكتشاف و پالايش و به شكل موضعي در مسيرهاي انتقال اين مواد در سطح استان هاي نفت خيز جنوبي كشور قابل مشاهده است.
    علاوه بر انتشار مستقيم اين آلاينده ها، غبارات حاصل از سوخت گازهاي همراه نفت، طي ساليان متمادي توانسته مواد سمي و مضري به خاك هاي منطقه اضافه كند. وجود اين آلاينده ها در محيط زيست علاوه بر تاثير گسترده بر اكوسيستم منطقه، با گذشت زمان و ورود به چرخه غذايي، به جوامع انساني نيز راه مي يابند و به اين ترتيب سلامت انسان ها را تهديد مي كنند.
    در حال حاضر نياز به جلوگيري از گسترش اين آلودگي ها و همين طور پاكسازي مناطق آلوده شده بشدت احساس مي شود. براي اين منظور مي توان از روش هاي مختلفي بهره گرفت. يكي از اين روش ها گياه پالايي است كه از گياهان و ميكروارگانيسم هاي همراه آنها جهت پاكسازي محيط هاي آلوده (خاك، آب) بهره مي گيرد. در حقيقت گياه پالايي با استفاده از دخالت هاي انساني از جمله فناوري كشاورزي (شخم زدن، كود دادن و ) باعث ايجاد شرايط مناسب براي رشد و استقرار گياه و افزايش فعاليت هاي طبيعي پاكسازي مي شود. بزرگ ترين مزيت اين روش نسبت به ساير روش ها، ارزان بودن و سادگي آن است. در اين روش، انتخاب گياه مناسب از اهميت ويژه اي برخوردار است كه به شرايط اقليمي منطقه، نوع و ميزان آلودگي خاك بستگي دارد.
    
    آينده گياه پالايي
    اگرچه اين علم هم اكنون با سرعت در حال توسعه است، اما بررسي ها نشان داده گياه پالايي تجاري از لحاظ زماني بايد با ديگر فناوري هاي ديگر قابل رقابت كردن باشد. بيشتر آزمايش هاي گياه پالايي در مقياس آزمايشگاه در محيط هيدروپونيك انجام و فلزات سنگين به آنها داده شده است، در حالي كه محيط خاك كاملامتفاوت است. در خاك واقعي بسياري از فلزات در شكل هاي نامحلول وجود دارند و قابليت دسترسي آنها كم و اين بزرگ ترين مشكل است. بسياري از گياهان هنوز شناخته نشده اند كه بايد شناسايي شوند و درباره فيزيولوژي آنها بيشتر دانست.
    بهينه سازي فرايند جذب فلزات سنگين توسط گياه و مصرف مناسب بيومس توليد شده هنوز بايد مورد بررسي و تحقيق قرار گيرد تا نتايج آزمايشگاهي با عمل و واقعيت همخواني داشته باشند.
    اگرچه 10 سال از كاربرد اوليه فناوري گياه پالايي در دنيا مي گذرد، اما اين علم توسعه بسيار سريعي داشته است و امروزه گياه پالايي در مورد مواد آلي، معدني و راديواكتيو كاربرد دارد. اين فرايند پايدار و ارزان است و براي كشورهاي در حال توسعه بسيار مناسب بوده و صرفه اقتصادي دارد.
    بررسي ها نشان مي دهد، راندمان اين روش با كاربرد گياهان رشد سريع با بيومس بالاو قدرت جذب بالاي فلزات سنگين افزايش مي يابد. در بيشتر مكان هاي آلوده گونه هاي مناسب جهت رفع آلودگي قابل شناسايي است. 2 روش كمپوست و متراكم كردن مي تواند جزو مراحل مقدماتي براي كاهش حجم توليدات اين گياهان باشند، اما بايد دقت شود شيرابه حاصل از تراكم به طور كامل جمع آوري شود. محققان معتقدند بين روش هايي كه بيومس آلاينده ها را كاهش مي دهد، به نظر مي رسد خاكستر كردن كمترين زمان را مصرف مي كند و در مقايسه با سوزاندن مستقيم از لحاظ زيست محيطي نيز مناسب تر باشد.
    به اين ترتيب مشاهده مي شود دنياي امروز مي تواند با الهام از طبيعت و سيستم نقص ناپذير بكر آن براي آنچه بشر با دست خود خراب كرده است اصلاحاتي صورت دهد كه بي شك سهل تر از جلوگيري از آلودگي منابع بويژه منابع خاك نيست.
    
نوشته شده در جمعه 1390/11/21ساعت 9:13 توسط hadis| |

مقـدمـه‌ :

استفاده‌ از سموم‌ و كودهاي‌ شيميايي‌ در مزارع‌ عليرغم‌ بازدهي‌ اوليه‌ خوبي‌ كه‌ از خود نشان ‌مي‌دهد اما عملاً در درازمدت‌ اثرات‌ سويي‌ برجا مي‌گذارد. همچنين‌ به‌دليل‌ علاقه‌ زارعين‌ به‌ مصرف‌كودهاي‌ شيميايي‌، استعمال‌ كودهاي‌ آلي‌ كه‌ جهت‌ بهبود خصوصيات‌ فيزيكي‌، شيميايي‌ و بيولوژيكي‌ خاك الزامي‌ مي‌باشد، در اكثر موارد به‌ بوته‌ فراموشي‌ سپرده‌ شده‌است‌ كه‌ اين‌ امر سبب ‌تراكم‌ و فشردگي‌ خاكهاي‌ زراعي‌ گشته‌ و نفوذپذيري‌ آنها را كاهش‌ مي‌دهد. تداوم‌ اين‌ روند و افزايش‌ مصرف‌ بي‌رويه‌ كودهاي‌ شيميايي‌ تخريب‌ هرچه‌ بيشتر ساختمان‌ خاك‌، كاهش‌ شديد در مقدار مواد آلي‌ ـ به‌دليل‌ نسبت‌ C/N پايين‌ ـ و نهايتا افزايش‌ وزن‌ مخصوص‌ خاكهاي‌ زراعي‌ را سبب‌شده‌است‌. همزمان‌ با تداوم‌ اين‌ روند غلط، يعني‌ كاهش‌ مصرف‌ كودهاي‌ آلي‌ و افزايش‌ مقدار كودهاي‌ شيميايي‌ در واحد سطح‌، مشكل‌ بعدي‌ كه‌ خواه‌ناخواه‌ مطرح‌ مي‌گردد عدم‌ رعايت‌ تناسب ‌عناصر غذايي‌ در خاك‌ و در نتيجه‌ اثرات‌ سوء آن‌ در گياهان‌ زراعي‌ است‌ (ملكوتي‌ 1374).

با پيشرفت‌ فنّاوري‌ كشاورزي‌، كشورهاي‌ پيشرفته‌ توانسته‌اند با بكارگيري‌ روشهاي‌ طبيعي‌ ضمن‌ جلوگيري‌ از تخريب‌ زمينهاي‌ كشاورزي‌ با اصلاح‌ و تقويت‌ آنها، بازدهي‌ و سودآوري‌ زمينها را نيز افزايش‌ دهند. يكي‌ از روشهاي‌ معمول‌ كه‌ چند دهه‌ است‌ در دنيا متداول‌ گرديده‌ و ساليان‌ قبل‌كارهاي‌ اساسي‌ و پايه‌اي‌ آن‌ در ساير كشورهاي‌ جهان‌ بنيان‌ گذاشته‌ شده‌است‌، استفاده‌ از كرمهاي‌خاكي‌ به‌صورت‌ مستقيم‌ و غيرمستقيم‌ مي‌باشد. اين‌ جانوران‌ با انجام‌ تغيير و تبديلات‌ فيزيكي‌ و مكانيكي‌ مفيد بر روي‌ خاك‌ (مستقيم‌) و همچنين‌ با افزودن‌ بيوهوموس‌ حاصل‌ از فعاليت‌هاي‌ حياتي ‌كرم‌هاي‌ خاكي‌ به‌ زمين‌هاي‌ زراعي‌ (غيرمستقيم‌) حاصلخيزي‌ خاكها را چندين‌ برابر نموده‌ و اصلاح‌ آن ‌را در كوتاهترين‌ زمان‌ ممكن‌ ميسر مي‌سازند (Zicsi 1975).

خلاصه‌ حاضر نتيجه‌ مطالعات‌ و بررسيهاي‌ به‌عمل‌ آمده‌ توسط جمعي‌ از محققان‌ زيست‌شناسي‌ و كشاورزي‌ كشور بوده‌ و سعي‌ براين‌ است‌ كه‌ فوايد استفاده‌ از كرمهاي‌ خاكي‌ در رسيدن‌ به‌ يك‌كشاورزي‌ پايدار بيان‌ گردد.

 

 اثرات‌ كرمهاي‌ خاكي‌ بر روي‌ خاكهاي‌ كشاورزي‌

1ـ اثرات‌ بيولوژيك‌:

اصلاح‌ خاكهاي‌ كشاورزي‌ توسط كرمهاي‌ خاكي‌ به‌ دو صورت‌ انجام‌ مي‌گيرد: يا از طريق‌ افزودن ‌كرم‌ بطور مستقيم‌ به‌ خاك‌ و يا با افزودن‌ مدفوعات‌ آنها كه‌ همان‌ بيوهوموس‌ است‌. هوموس‌ كرمهاي ‌خاكي‌ را كرمي‌‌كمپوست ‌(1) مي‌نامند و آن‌ عبارت ‌است‌ از فضولات‌ كرمهايي‌ كه‌ از زباله‌ شهري‌، كودگاوي‌، لجن‌ فاضلاب‌ خانگي‌ و يا هر ماده ‌آلي‌ ديگر تغذيه‌ كرده‌باشند.

يكي ‌از اعمال‌ مهم‌ كرمهاي‌ خاكي در اين‌ است‌ كه‌ بطور غريزي‌ باكتريهاي‌ غيرهوازي‌ و قارچها را كه‌ حضور آنها نامطلوب‌ مي‌‌باشند، مي‌‌خورند و مانع‌ از تكثير آنها در محيط مي‌‌گردند همچنين‌ از بذر علفهاي‌ هرز نيز تغذيه‌ مي‌‌نمايند. آنها مواد آلي‌ را به‌ ذرات‌ خيلي‌ ريز خرد كرده‌ و فعاليتهاي‌ ميكروبهاي‌ مفيد را به ‌سبب‌ افزايش‌ سطح‌ كود، بالا مي‌برند. اطراف‌ اين‌ مواد به‌هنگام‌ دفع‌ از بدن‌ كرم‌، غشايي‌ پوشيده ‌مي‌شود كه‌ به‌ معدني‌ شدن‌ و آزادسازي‌ تدريجي‌ موادغذايي‌ كرمي‌‌كمپوست‌ حاصل‌ كمك‌ مي‌كند(فرمحمدي‌ 1374).

دانشمندان‌ كشف‌ كرده‌اندكه‌ باكتريهايي‌ كه‌ توسط كرمهاي‌ خاكي‌ پرورش‌ مي‌يابند از دسته ‌ازتوباكترها بوده‌ و قادرند ازت‌ را تثبيت‌ و فسفر را قابل‌دسترس‌ سازند. همچنين‌ قادرند انواع ‌ويتامينها و هورمونهاي‌ گياهي‌ را توليد نمايند كه‌ به‌همراه‌ فضولات‌ آنها دفع‌ مي‌گردد. كرمي‌كمپوست‌ از نظر كيفيت‌ معادل‌ بهترين‌ هوموس‌ خاك‌ است‌ كه‌ به‌وسيله‌ عوامل‌ طبيعي‌ توليد مي‌شود. كيفيت‌ كرمي‌‌كمپوست‌ به‌ نوع‌ غذا يا زباله‌اي‌ كه‌ كرمها تغذيه‌ كرده‌اند، بستگي ‌تام‌ دارد، كرمي‌كمپوستها گرچه‌ اندك‌ تفاوتي‌ جزئي‌ باهم‌ دارند اما در تجزيه‌ همگي‌ آنها مقادير زيادي‌ كلسيم‌، پتاسيم‌، سديم‌ و اسيدفسفريك‌ محلول‌ ديده‌ مي‌شود. بيشتر ازت‌ موجود در كرمي‌‌كمپوست‌ به‌ شكل ‌آلي‌ مانند اوره‌، اسيداوريك‌ و اسيدهوميك‌ بوده‌ و باقيمانده‌ آن‌ به‌صورت‌ آمونيم‌ و نيترات‌ است‌. اين‌كود حاوي‌ مقادير زيادي‌ هورمونهاي‌ گياهي‌ مي‌باشد. كرمي‌‌كمپوست‌ در خواص‌ فيزيكي‌، شيميايي‌ و بيولوژيك‌ خاك‌ تأثير به‌سزايي‌ دارد، زيرا داراي‌ عناصر غذايي‌ بسيارغني‌ بوده‌ (مانند ازت‌) كه‌ آنها را به‌تدريج‌ در اختيار گياه‌ قرار مي‌دهد اين‌ نكته‌ از نظر حاصلخيزي‌ خاك‌ بسيار پراهميت‌ است‌. همچنين‌ چندين‌ برابر وزن‌ خود، آب‌ در درون‌ ذراتش‌ ذخيره‌ كرده‌ و نهايتا دانه‌بندي‌ و قدرت‌ نگهداري ‌موادغذايي‌ موردنياز گياهان‌ را فراهم‌ مي‌نمايد(Edward 1983).

 

2ـ اثرات‌ مكانيكي‌ و فيزيكي:

اين‌ اثرات‌ بسيار زياد و مشهود مي‌باشد كه‌ در اينجا ما عمده‌ترين‌ آنها را به‌شرح‌ ذيل‌ بيان‌ مي‌نمائيم‌:

 

2ـ1 ـ اختلاط ذرات‌ خاك:

گونه‌هاي‌ حفار كرم‌خاكي‌ در فرآيند اختلاط نقش‌ اصلي‌ را به‌عهده‌ دارند و اين‌ كار را در دو مرحله‌ انجام‌ مي‌دهند. در مرحله‌  اول‌ با بلع‌ مخلوطي‌ از ذرات‌ آلي‌ و معدني‌ باعث‌ تشكيل‌ و ازديادكمپلكسهاي‌ آلي‌ ـ معدني‌ خاك‌ مي‌گردند. بدين‌ ترتيب‌ كه‌ بخش‌ عمده ‌آن‌ از طريق‌ مواد سيماني‌ آلي‌ و غيرآلي‌ ايجاد مي‌شود و ممكن‌ است‌ از طريق‌ پلهاي‌ الكترواستاتيك‌ بين‌ ذرات‌ با بارمنفي‌ و كاتيونهايي‌ نظير كلسيم ‌نيز به‌وجود آيد. بعلاوه‌ تشكيل‌ اين‌ كمپلكسها ميداني‌ از يونهاي‌ فلزي‌ را به‌وجود مي‌آورد كه‌ در خاك‌ نگهداري‌ شده‌ و درنتيجه‌ عوامل‌ طبيعي‌ و يا آبياري‌ شسته‌ نمي‌شوند.

در مرحله‌ دوم‌، كرمهاي‌ خاكي‌ حفار از يك‌طرف‌ ذرات‌ ريزآلي‌ ـ معدني‌ را از بخشهاي‌ عميق‌تر پروفيل‌ خاك‌ به‌ سطح‌ آن‌ منتقل‌ نموده‌ و از طرف‌  ديگر قطعاتي‌ از مواد آلي‌ را از سطح‌ خاك‌ به‌ داخل‌حفرات‌ خود مي‌كشند و بااين‌ عمل‌ دوجانبه‌ بر روي‌ مواد آلي‌ و معدني‌ از تجمع‌ لايه‌ هوموس‌ مول‌تجزيه‌شده ‌در سطح‌ جلوگيري‌ كرده‌ و آن‌ را در قسمتهاي‌ پايين‌ پروفيل‌ خاك‌ توسعه‌ مي‌دهند (كريمي‌دردشتي‌ 1364).

كرمهاي‌ خاكي‌ در حين‌ حمل‌ ذرات‌ و دانه‌هاي‌ خاك‌ از يك‌ بخش‌ پروفيل‌ به‌ بخش‌ ديگر آن‌ موادغذايي‌ كم‌ محلول‌ را نيز  انتقال‌ داده‌ و پس ‌از تغيير شكل‌ به‌گونه‌اي‌ كه‌ قابل‌ استفاده‌ گياهان‌ باشد در اختيار آنها قرار مي‌دهند.

 

2ـ 2 ـ تشكيل‌ خاك‌ دانه‌ و ازدياد پايداري‌ خاك:

به‌ گفته ‌محققان‌ كه‌ فضولات‌ كرمهاي‌ خاكي‌ داراي‌ خاك‌ دانه‌هايي‌ مقاومتر از خاك‌ محيط آنها هستند. مقاومت‌ خاك‌دانه‌ها، بسته‌ به‌ گونه‌ و نوع‌ محيط‌زيست‌ و تغذيه‌ كرمهاي‌ خاكي‌ متفاوت‌ است‌(گيلد 1955)(1). نظريه‌ ساخت‌ خاك‌دانه‌ها بدين‌ شرح‌ است‌ كه‌ ذرات‌ معدني‌ درحين‌ عبور از روده ‌كرم‌خاكي‌ توسط سيماني‌ از ترشحات‌ مواد آلي‌ به‌ يكديگر متصل‌ مي‌گردند. (باختين‌ و پولسكي‌1950)(2)(3)

فرضيه‌ ديگر آن‌ است‌ كه‌ تشكيل‌ خاك‌دانه‌ مي‌تواند ناشي‌ از بوجود آمدن‌ هومات‌ كلسيم‌ باشدكه‌ در نتيجه‌ تركيبات‌ ترشحي‌ غدد آهك‌ دوست‌ و مواد آلي‌ تجزيه‌شده‌ در روده‌ كرمهاي‌ خاكي‌ بوجود مي‌آيد. سلولهاي‌ اپيدرم‌ بدن‌ كرم‌ خاكي‌ در محل‌ تماس‌ بدن‌ با خاك‌ دالانهاي‌ حفرشده ‌موكوپروتئيني‌ به‌شكل‌ غشايي‌ نازك‌ ترشح‌ مي‌كنند كه‌ موجب‌ پايداري‌ ذرات‌ خاك‌ مي‌گردد.

 

2 ـ 3 ـ حفاري‌ و بالا آمدن‌ خاك‌ تحت‌الارض:

يكي‌ از اعمال‌ مهم‌ كرمهاي‌ خاكي‌ در خاك حفر دالانها و كانالهاي‌ افقي‌ و عمودي‌ است‌ كه‌ نحوه‌پراكندگي‌ و عمق‌ آنها برحسب‌ گونه‌هاي‌ كرم‌خاكي‌ متفاوت‌ مي‌باشد، شبكه‌ راههايي‌ كه‌ به‌وسيله‌ اين ‌موجودات‌ به‌وجود مي‌آيد از طرفي‌ شامل‌ دالانهايي ‌است‌ كه‌ بلافاصله‌ زيرسطح‌ خاك‌ ايجاد شده‌ و به‌وسيله‌ راههاي‌ خروجي‌ متعدد به‌ سطح‌ خاك‌ مربوط مي‌شوند و از طرف‌ ديگر شامل‌ دالانهايي‌عميق‌، ساده‌ و كم‌ و بيش‌ عمودي‌ مي‌باشد. بعضي‌ از گونه‌هاي‌ كرم‌ خاكي‌ مانند آلوبوفوراكاليگنوزا (4) (مايلند كه‌ در قسمت‌ سطحي‌ خاك‌ بوده‌ و تا حدود 33 سانتيمتري‌ پايين‌ رفته ‌در حالي‌كه‌ گونه‌هاي‌ ديگري‌ از سرده‌هاي‌ نوكتورناوترستريس‌ (5) تا عمق‌ 1/5 ـ 2 متري‌ نيز مي‌توانند در خاك‌ نفوذ كنند.

 

2ـ 4 ـ باروري‌ و حاصلخيزي‌ خاك:

كرمهاي‌ خاكي‌ درنتيجه‌ فعاليت‌ خود باعث‌ تحرك‌ يونها در سطح‌ و عمق‌ پروفيل‌ خاك ‌مي‌گردند و به‌عبارت‌ ديگر هدايت‌الكتريكي‌ خاك‌ را با اين‌ عمل‌  افزايش‌ مي‌دهند. در اين‌ مرحله‌ آنها با ترشح‌ مواد شيميايي‌ مي‌توانند برخي‌  از عناصر غذايي‌ پايه‌ موجود  در خاك‌ را از حالت‌ تثبيت‌ خارج‌نموده‌ و به‌ شكل‌ قابل ‌جذب‌ گياه‌ تبديل‌ نمايند. اين‌ فرآيند توسط كرمهاي‌ خاكي‌ به ‌دو صورت‌ مستقيم‌ و غيرمستقيم‌ انجام‌ مي‌گيرد. مثال‌ تأثير مستقيم‌ آنها، معدني‌شدن‌ ازت‌ است‌ اين‌ عنصر كه‌ معمولا به ‌شكل‌ كمپلكسهاي‌ آلي‌ غيرقابل‌ استفاده‌ براي‌ گياه‌ دارد، پس‌از عبور از لوله‌ گوارش‌ كرمهاي‌خاكي‌ ابتداء به‌ آمونياك‌ و سپس‌ به‌ نيتريت‌ و نيترات‌ تبديل‌ مي‌گردد. مثال‌ تأثير غيرمستقيم‌ كرمهاي‌خاكي‌ در ازدياد حاصلخيزي‌ خاك‌، افزايش‌ فعاليت‌ ميكروارگانيسمها و جانوران‌ خاكزي‌ و در نتيجه‌ توليد مواد محرك‌ رشد نظير ويتامينها به‌ويژه‌ ويتامين‌ B12 است‌.

 

3ـ تأثيرات‌ شيميايي‌ بر خاك:

3ـ 1 ـ تجزيه‌ بيولوژيك‌  و تهيه‌ عناصر لازم:

كرمهاي‌ خاكي‌ تأثيرات‌ قابل‌توجهي‌ در تجزيه‌ مواد زائد و باقيمانده‌هاي‌ گياهي‌ دارند.(Chulze  1986). نسبت‌ كربن‌ به‌ ازت‌ C/N در  مواد حياتي‌ كه‌ به‌خاك‌ اضافه‌ مي‌شوند خيلي‌ مهم‌ است‌ زيرا گياهان‌ نمي‌توانند نيتروژن‌ معدني‌ را جذب‌ كنند مگراينكه‌ اين‌ نسبت‌ 1 به‌ 12 يا كمتر باشد.كرمهاي‌خاكي‌  از مواد زائد و لاشبرگها به‌تدريج‌ استفاده‌ كرده‌ و نسبت‌ C/N مواد را طي‌  متابوليسم‌خود كاهش‌ مي‌دهند كه‌ اين‌ امر اساسا به‌وسيله‌ سوختن‌ كربن‌ درطي‌ تنفس‌ بدست‌ مي‌آيد. از طرفي‌چون‌ فضولات‌ كرمهاي‌خاكي‌ شامل‌ توليدات‌ متابوليسمي‌ است‌ بخشي‌ از ازت‌ موجود در آن‌ به‌شكل‌ املاح‌ آمونيوم‌ يا اوره‌ و احتمالا اسيداوريك‌ مي‌باشد كه‌ درصورت‌ وجود تهويه‌ مناسب‌  در محيطزيست‌ كرمها اين‌ مواد به‌سهولت‌ تبديل‌ به‌ نيترات‌ مي‌شوند. بنابراين‌ ازت‌ معدني‌ در مواد دفعي‌، بيشتر از ازت‌ معدني‌ در مواد بلعي‌ مي‌باشد. معمولا مواد دفع‌شده‌ و يا برگردانده‌ شده‌ از دهان‌ كرم‌ نسبت‌ به‌ خاك‌ اوليه‌ داراي‌ املاح‌ محلول‌ كلسيم‌ كل‌، پتاسيم‌، منيزيم‌ و كلسيم‌ قابل‌ تبديل‌ و فسفر قابل‌ جذب‌ بيشتري‌ هستد. اكثر كساني‌ كه‌ روي‌ تغذيه‌ معدني‌ قابل ‌دسترس‌ گياه‌ آزمايش‌ مي‌كنند گزارش‌ داده‌اند كه‌ خاكهاي‌ شامل‌ كرم‌خاكي‌ به‌طوركلي ‌داراي‌ ظرفيت‌ تبادل‌ يوني‌ بالاتري‌ هستند.

وجود كرمها در افزايش‌ مقدار ازت‌ خاك‌ بسيار مؤثر است‌. اين‌ جانوران‌ مقدار زيادي‌ مواد ازته‌ ترشح‌ مي‌كنند كه‌ تقريبا نيمي‌ از آن‌ به‌صورت‌ مواد لزج‌ موكوپروتئيني‌ است‌ (قبلا گفته‌ شد) و نيمي‌ديگر به‌ حالت‌ مايعي‌ است‌ كه‌ داراي‌ آمونياك‌ اوره‌ و احتمالا اسيداوريك‌ مي‌باشد و از منافذ نفريدي‌ ترشح‌ مي‌گردد. تمام‌ اين‌ مواد ازت‌دار يا محلول‌ بوده‌ و يا به‌سرعت‌ به‌وسيله‌ ميكروفلورخاك‌ به شكل‌ محلول‌ تبديل‌ مي‌شوند. بعلاوه‌ چون‌ حدود 54 تا 72 درصد وزن‌ خشك‌ بدن‌اين‌ كرمها را پروتئين‌ تشكيل‌ مي‌دهد مقدار قابل‌ توجهي‌ ازت‌ درضمن‌ تجزيه‌ اجساد آنها به‌خاك‌اضافه‌ مي‌شود محاسبه‌شده‌ كه‌ جسد هر كرم‌ مرده‌ مي‌تواند به‌اندازه‌ 10 ميلي‌گرم‌ نيترات‌ توليد كند، بدين‌ ترتيب‌ جمعيتي‌ تركيب‌ يافته‌ از 3/4 3 ميليون‌ كرم‌ خاكي‌ در هرهكتار مي‌تواند رقمي‌ معادل‌ 217كيلوگرم‌ نيترات‌ در هر هكتار به‌وجود آورد و اگر متوسط سن‌ هر كرم‌ را تقريبا يكسال‌ فرض‌ نمائيم ‌امكان‌ افزايش‌ نيترات‌ ساليانه‌ از جمعيت‌ كرمهاي‌ خاكي‌ وجود دارد.

 

3ـ 2 ـ اثرات‌ TongueH 

تأثير ديگر كرمها در خواص‌ شيميايي‌  خاك‌، تغيير در PH آن‌ است‌، گزارشاتي‌ كه‌ تاكنون ‌بدست‌ آمده‌ حاكي‌ از آنست‌ كه‌ كرمهاي‌ خاكي‌ در يك‌ دامنه‌ وسيعي‌ از PH  خاك‌ زندگي‌ مي‌كنند ولي ‌معمولا در خاكهاي‌ سنگين‌ و داراي‌ زهكش‌ نامناسب‌ كمتر وجود دارند و درصورتي‌ كه‌ مقدار كلسيم ‌قابل ‌جذب‌ آنها در خاك‌ زياد باشد مقداري‌ از كلسيم‌ را به‌وسيله‌ غدد مخصوص‌ و به‌كمك‌ Co2 محيط به ‌صورت‌ كربنات‌ كلسيم‌ درآورده‌ و به ‌اين‌ ترتيب‌ سبب‌ حذف‌ مقداري‌ از گازكربنيك‌  موجود در اتمسفر خاك‌ مي‌گردند. معمولا PH موادي‌ كه‌ از دستگاه‌گوارش‌ كرم‌ مي‌گذرند به‌حدود خنثي‌ نزديك‌ مي‌شود. اين‌ موضوع‌ ممكن‌ است‌ در نتيجه‌ ترشحات‌ آهكي‌ بعضي‌ از غدد داخلي‌ و يا مجموعه ‌ترشحات‌  روده‌اي‌ كرم‌، و يا به‌دليل‌ توليد مقادير زياد مواد قليايي‌ ناشي‌ از آمونياك‌ موجود در محيط معده‌ آنها باشد. كرمهاي‌ خاكي‌ PH در حدود 7 را براي‌ زندگي‌ كردن‌ ترجيح‌ مي‌دهند و به‌همين‌ دليل ‌فعاليت‌ و تعداد آنها در خاكهاي‌ خنثي‌ و قليايي‌ بيش‌از خاكهاي‌ اسيدي‌ است‌. محدودبودن‌ كرمهاي‌خاكي‌ در خاكهاي‌ اسيدي‌ را اغلب‌ دراثر كمبود يون‌ كلسيم‌ دراين‌ قبيل‌ خاكها دانسته‌اند. همچنين‌ ثابت‌شده‌است‌ كه‌ كرمهاي‌ خاكي‌ به‌يون‌+H بسيارحساس‌ هستند و به ‌همين‌ دليل‌ PH خاك‌ يك‌ عامل مهم‌ انتشار آنهاست‌ و بر روي‌ جمعيت‌ كرمهاي‌ خاكي‌ و هم‌ بر روي‌ تعداد افراد و هم‌ در تعداد انواع‌گونه‌ها اثر مي‌گذارد و اين‌ اثرات‌ مي‌توانند ازطريق‌ مقايسه‌ نتايج‌ بدست‌آمده‌ از نمونه‌برداري‌ ازجاهاي‌ مختلف‌ با خاكهاي‌ شناخته‌ شده‌ اثبات‌ گردد. بطوركلي‌ مي‌توان‌ گفت‌ كه‌ گونه‌هاي‌ كمتري‌ درخاكهاي‌ اسيدي‌ با PH زير 5 نسبت‌ به‌ خاكهاي‌ قليايي‌ و خنثي‌ زندگي‌ مي‌كنند.

 

3ـ 3 ـ اثرات‌ حشره‌كشها و آفت‌كشها:

كرمهاي‌ خاكي‌ نسبت‌ به‌ آفت‌كشها حساس‌ نيستند و مي‌توانند در خاكهايي‌ كه‌ شامل‌ مقاديرزيادي‌ از آفت‌كشهاي‌ مهم‌ هستند زندگي‌ كنند و با عبوردادن‌ خاكهاي‌ آلوده‌ از ميان‌ روده‌ خود اين‌مواد را به‌تدريج‌ به‌ درون‌ بافتهاي‌ بدن‌ خود جذب‌ كنند. اين‌ موضوع‌ از لحاظ اكولوژي‌ و زنجيره ‌غذايي‌ مهم‌ است‌ زيرا كرمهاي‌ خاكي‌ به‌وسيله‌ بعضي‌ از انواع‌ پرنده‌ها، دوزيستان‌ و پستانداران ‌خورده‌ مي‌شوند و درنهايت‌ غلظت‌ اين‌ مواد در بدن‌ مصرف‌كنندگان‌ نهايي‌ بيشتر از همه‌ تجمع‌ مي‌يابد. گزارشات‌ حاكي‌ از آنست‌ كه‌ مقادير باقيمانده‌ حشره‌كشها ازقبيل‌  Organochlorin و ياDDT در انواع‌ گوناگون‌ كرمهاي‌ خاكي‌ به‌ يك‌ ميزان‌ غلظتشان‌ در بافتهاي‌ بدن‌ آنها بالا نمي‌رود. بيشترين‌ غلظت‌ در گونه‌  A.Chlorotica يافت‌ شده‌ كه‌ يك‌ نوع‌ كرم‌ خاكي‌ كوچك‌ بوده‌ و در سطح ‌خاك‌ زندگي‌ مي‌كند اين‌ مواد در گونه‌هاي‌ با جثه‌ بزرگتر مانند A.Longa  و L.Terrestris  كمتر مشاهده‌ مي‌شود و احتمالا اين‌ مقادير بيشتر با عادات‌ و محل‌ زندگي‌ كرمهاي‌خاكي‌ ارتباط مستقيم‌ پيدا مي‌كند. علاوه‌ بر اين‌ بعضي‌ از آفت‌كشها و حشره‌كشها مانند O.Chlorin و  O.Phosphorusمي‌توانند در بدن‌ كرم‌ خاكي‌ تجزيه‌ شده‌ و به‌ ساير مواد شيميايي‌ تبديل‌ شوند. (Cooke 1982)

با توجه‌ به‌ اين‌ مطالب‌ مي‌توان‌ عنوان‌ نمود كه‌گونه‌ هاي‌ كرمهاي‌خاكي‌ موجود در يك‌ خاك‌ را مي‌‌توان‌ بعنوان‌ معرف‌ نمونه‌ و خصوصيات‌ آن‌ مورد استفاده‌ قرار داد(گيلارف‌ 1965)(6) شاخص(‌ (Indicator مناسبي ‌براي ‌خاكهاي‌ كشاورزي‌ مي‌باشند زيرا با آناليز بدن‌ آنها مي‌توان‌ به‌ ميزان‌آلودگي‌ شيميايي‌ و يا سموم‌ موجود در خاك‌ دست‌ يافت‌.

 

 

بحـث‌ و نتيجـه‌گيـري‌:

فعاليت‌هاي‌ كرم‌هاي‌ خاكي‌ اين‌ اطمينان‌ را به‌وجود مي‌آورد كه‌ ذخاير هوموس‌ و مواد غذايي‌ خاك ‌همواره‌ بطور مناسب‌ بازسازي‌ خواهد شد. همچنين‌ كرمهاي‌ خاكي‌ به ‌صورت‌ مؤثري‌ جهت‌ افزايش‌ حاصلخيزي‌ در خاك‌هاي‌ با كيفيت‌ كم‌ و اراضي‌ كم‌ بازده‌ مي‌توانند مورد استفاده‌ قرار گيرند كه‌ اين‌ مسئله‌ در كشور ما يك‌ نياز اساسي‌ است‌. امروزه‌ ارزش‌ اقتصادي‌ و كاربردهاي‌ فراوان‌ كرمهاي‌ خاكي ‌علاوه‌ بر اصلاح‌ خاك‌، در تغذيه‌ ماهيها، پرورش‌ طيور و در توليد كمپوست‌ با تبديل‌ ضايعات ‌محصولات‌ كشاورزي‌، مواد آلي‌ زائد، زباله‌ها و ... موردتوجه‌ قرار گرفته‌است‌ (فرمحمدي‌ 1374).با توجه ‌به‌ اهميت‌ كرم‌هاي‌ خاكي‌ و توانائيهاي‌ اين‌ جانور و همچنين‌ نياز كشاورزي‌ و صنايع‌ وابسته ‌به ‌آن‌ در كشور ما با پرورش‌ اين‌ جانوران‌ مفيد مي‌توان‌ بطورخلاصه‌ نتايج‌ زير دست‌ يافت‌:

الف‌ـ اصلاح‌ خاكهاي‌ كشاورزي‌، عمل‌ كرمهاي‌ خاكي‌ در خاك‌ و اثرات‌ فيزيكي‌، مكانيكي‌، شيميايي‌ و بيولوژيك‌ كه‌ به‌ تفصيل‌ آورده ‌شد و همچنين‌ افزودن‌ بيوهوموس‌ توليد شده‌ به‌ خاكهاي ‌كشاورزي‌ باعث‌ افزايش‌ ميزان‌ نگهداري‌ آب‌ در خاك‌، افزايش‌ هوادهي‌ خاك‌، تقويت‌ خاك‌ از نظر عناصر كمياب‌ و عوامل‌ محدود كننده‌، از بين‌ بردن‌ ميكروارگانيسمهاي‌ مضر (بيماريزا براي‌ انسان‌) و در مقابل‌ تقويت‌ باكتريهاي‌ مفيد (مانند ازتوباكتريها) مي‌باشد كـه‌ نتيجه‌ بارز اين‌ امر جلوگيري‌ از شستشوي‌ خاك‌ سطحي‌ و فرسايش‌ خاك‌ توسط باد مي‌باشد.

ب‌ـ باروري‌ و حاصلخيزي‌ خاك‌:كرمهاي‌ خاكي‌ در نتيجه‌ فعاليت‌ خود باعث‌ تسريع ‌تحرك‌ يونها در سطح‌ و عمق‌ پروفيل‌ خاك‌ مي‌گردند، بدين‌ معني‌ كه‌ آنها با ترشح‌ مواد شيميايي ‌مي‌توانند برخي‌ از عناصر غذايي‌ پايه‌ موجود در خاك‌ را از حالت‌ تثبيت‌ خارج‌ نموده‌ و به شكل‌ قابل ‌جذب‌ گياه‌ تبديل‌ كنند. اين‌ فرآيند نيز به ‌دو صورت‌ مستقيم‌ و غيرمستقيم‌ انجام‌ مي‌گيرد مثال ‌تأثير مستقيم‌ آنها معدني ‌شدن‌ ازت‌ است‌. اين‌ عنصر كه‌ معمولا به ‌شكل‌ كمپلكس‌هاي‌ آلي‌ غيرقابل ‌استفاده‌ گياه‌ در خاك‌ وجود دارد پس‌ از عبور از لوله‌ گوارش‌ كرمهاي‌ خاكي‌ ابتداء به‌ آمونياك‌ و سپس‌ به‌ نيتريت‌ و نيترات‌ تبديل‌ مي‌گردد. تأثير مستقيم‌ كرمهاي‌ خاكي‌ در ازدياد حاصلخيزي‌ خاك‌، افزايش‌ فعاليت‌ ميكروارگانيسمها و جانوران‌ خاكزي‌ و درنتيجه‌ توليد مواد محرك‌ رشد نظير ويتامينها به ‌ويژه‌ ويتامين‌ B12  است‌.

ج‌ـ افزايش‌ عملكرد محصولات‌ كشاورزي‌ بخصوص‌ در كشت‌هاي‌ متراكم ‌(1) در بررسي‌هاي‌ به ‌عمل‌ آمده‌ در اين‌ زمينه‌ بسته‌ به‌ نوع‌ كشت‌، افزايشي‌ بين‌ 25 تا 200 درصد مشاهده‌ گرديده‌ كه‌ اين ‌امر  از نظر اقتصادي‌ بسيار مهم‌ بوده‌ و براي‌ بهبود وضعيت‌ اقتصادي‌ كشاورزي‌ ارزشمند مي‌باشد.

دـ كاهش‌ مصرف‌ كودهاي‌ كشاورزي‌: كاهش‌ واردات‌ اين‌ مواد از خارج‌ كشور كه‌ به ‌عبارت‌ ديگر باعث‌ جلوگيري‌ از خروج‌ ارز مي‌شود. اين‌ امر همچنين‌ باعث‌ مي‌گردد كه‌ ميزان‌ ورود مواد شيميايي‌ و سمي‌ به‌ درون‌ خاك‌ و همچنين‌ جذب‌ قسمتي‌ از اين‌ موادسمي‌ توسط گياه‌ به‌ مقدار قابل ‌توجهي‌ كاهش‌ يابد.

هــ حفاظت‌ محيط زيست‌ با جلوگيري ‌از آلودگي‌ خاك‌، آب‌ و توليدات‌ كشاورزي‌، مواد شيميايي‌ كه‌ به‌ عنوان‌ كود در زمين‌هاي‌ كشاورزي‌ به‌ كار مي‌رود به ‌دليل‌ داشتن‌ تركيبات‌ خاص‌، عمدتاً داراي‌ نيمه ‌عمر بيولوژيك‌ بالا بوده‌ و درخاك‌ سريع‌ تجزيه‌ نمي‌شوند و اين‌ امر باعث‌ جذب‌ آنها از طريق‌ ريشه‌ توسط گياهان‌ زراعي‌ شده‌ و در نقاط مختلف‌ بافتهاي‌ گياهي‌ مانند برگ‌، ساقه‌ و ميوه‌ انباشته‌ مي‌گردد و با مصرف‌ آن‌ توسط مصرف‌كنندگان‌ ثانويه‌، يك‌ بزرگ‌نمايي‌ بيولوژيك‌ از موادسمي‌ در بدن‌ مصرف‌كنندگان‌نهائي‌ خواهيم‌ داشت‌ (بايد توجه‌ داشت‌ كه‌ قسمت‌ اعظمي‌ از كودهاي‌ شيميايي‌ در هنگام‌ آبياري‌ سنتي‌، شسته ‌شده‌ و وارد آب‌ رودخانه‌ها، تالابها و... مي‌شوند و بدين‌ترتيب‌ باعث‌ آلودگي‌ آنها گردند).

وـ برخي‌ از محققين‌ براين‌ عقيده‌اند كه‌ گونه‌هاي‌ كرم‌ خاكي‌ موجود در يك‌ خاك‌ را مي‌توان‌ به ‌عنوان‌ معرف‌ تيپ‌ و خصوصيات‌ آن‌ خاك‌ مورد استفاده‌ قرار داد (Edward 1977).

نوشته شده در جمعه 1390/10/02ساعت 18:45 توسط hadis| |

وقتی در عصر ارتباطات، به برق دسترسی نباشد و نتوان برای شارژ کردن گوشی همراه از متداول‌ترین راه استفاده کرد، مسلما باید راه دیگری پیدا کرد که آن چیزی نیست جر کمک گرفتن از میکروب‌های موجود در خاک!
شکی نیست که ساکنان کشورهای در حال توسعه، از داشتن تلفن همراه نفع زیادی می‌برند.این ادعا در زمینه بهداشت و درمان نیز صدق می‌کند، چراکه وجود تلفن‌های همراه به مردم اجازه می‌دهد تا حتی در مناطق دور‌افتاده نیز با پزشکان در تماس باشند و از نرم‌افزارهای مخصوص مراقبت‌های بهداشتی استفاده کنند.



مسلما در چنین مکان‌هایی احتمال پیدا کردن یک پریز برق بسیار کم است که بتوان گوشی همراه را هم شارژ کرد. به همین خاطر است که گروهی از دانشکده مهندسی و علوم کاربردی هاروارد (SEAS) در حال کار بر روی شارژری هستند که با باتری میکروبی کار می‌کند؛ سیستمی برای شارژ گوشی همراه که انرژی خود را از میکروب‌های درون خاک می‌گیرد.

گیزمگ

، این پروژه به سرپرستی دکتر آویوا پرسر ایدن- از رابطان SEAS و عضو فعلی هیات‌علمی دانشکده پزشکی هاروارد، انجام می‌شود. دستگاه او با استفاده از سطحی رسانا، الکترون‌هایی را که توسط میکروب‌های موجود در خاک طی فرآیند سوخت و سازی و به طور طبیعی تولید می‌شوند، جمع‌آوری می‌کند. وی 14 ماه است که از همین فناوری برای تامین انرژی چراغ‌های ال.ای.دی در آزمایشگاه استفاده می‌کند.

وقتی طرح اولیه این ایده آماده شد، ایدن به عنوان بخشی از مطالعه خود، تعدادی از این شارژرها را در منطقه‌ای در صحرای آفریقا توزیع کرد. درنهایت، ایدن به این نتیجه رسید که دستگاه کامل‌شده می‌تواند در عرض چند دقیقه با استفاده از میکروب‌های خاک راه‌اندازی شود و در عرض 24 ساعت، با هزینه‌ای کمتر از یک دلار، گوشی همراه را کاملا شارژ کند.

با وجود این‌که 22 درصد از خانواده‌های ساکن در صحرای آفریقا صاحب گوشی‌های همراه هستند، اما در حال حاضر بیش از 500 میلیون نفر از آفریقایی‌ها با کمبود انرژی در منازل خود روبرو هستند. به همین خاطر، تعداد زیادی از مردم باید مسافت زیادی را برای رسیدن به ایستگاه‌های شارژ گوشی طی کنند و برای هر بار شارژ، بین 50 سنت تا یک دلار بپردازند. در حالی‌که شارژرهای خورشیدی جایگزین دیگری برای حل این مسئله هستند، ایدن معتقد است که استفاده از انرژی خورشیدی هزینه‌بر است و با توجه به کمبود شبکه‌های توزیع/ تعمیر، برای چنین مناطقی حتی پیشنهاد هم داده نمی‌شوند.

ماه گذشته این پروژه از برنامه چالش‌هاب بزرگ وابسته به بنیاد بیل و ملیندا گیتس، مبلغ یکصدهزار دلار آمریکا کمک‌هزینه دریافت کرد. البته در سال‌های اخیر، تلاش بی‌وقفه‌ای برای تولید انرژی‌های دوستدار طبیعت صورت گرفته و اخبار زیادی در این زمینه به گوش می‌رسد.
نوشته شده در سه شنبه 1390/09/15ساعت 18:29 توسط hadis| |

* تحقیقات کشاورزی ایران -دانشگاه شیراز    علمی- پژوهشی  

شیراز : دانشگاه شیراز دانشکده کشاورزی

* خاک و اب- موسسه تحقیقات خاک و اب   علمی پژوهشی

تهران - 9-631065 فاکس 634006

*دانش کشاورزی - دانشگاه تبریز      علمی -پژوهشی

تبریز : دانشگاه تبریز - دانشکده کشاورزی دفتر مجله دانش کشاورزی     کد پستی 51664 - تلفن : 3392037- 0411 فاکس : 3345332 -0411    اصفهان : دانشگاه صنعتی اصفهان - سازمان مرکزی دفتر نشریات علمی مجله علوم وفنون کشاورزی و منابع طبیعی - کدپستی: 8415683111    تلفن : 3912877 فاکس :3912626                                    email : jasanr@cc.iut.ac.ir

  email : asci.tu@tabrizu.ac.ir

* علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی -دانشگاه صنعتی اصفهان    علمی-پژوهشی

* علوم کشاورزی ایران - دانشگاه تهران      علمی-پژوهشی

کرج : دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران  کد پستی 11167-31587     ص.پ.4111 تلفن :  224022-4    داخلی 256

* علمی کشاورزی- دانشگاه شهید چمران  علمی-پژوهشی

اهواز : دانشگاه شهید چمران دانشکده کشاورزی دفتر مجله علمی کشاورزی  تلفن : 19- 330011 داخلی 2325          فاکس : 330079 email:JAGRIC@cua.ac.ir

* علوم و صنایع کشاورزی- دانشگاه فردوسی مشهد       علمی-پژوهشی

مشهد : دانشکده کشاورزی دفتر مجله

* علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان - دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان    علمی-پژوهشی

گرگان : خیابان شهید بهشتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان معاونت پژوهشی دفتر نشریه     ص.پ.386 تلفن:2245884-0171 فاکس:2225989-0171    site : http://www.magiran.com/jasnr

*علوم کشاورزی- دانشگاه ازاد اسلامی    علمی-پژوهشی

تهران : پونک حصارک واحد علوم و تحقیقات دانشگاه ازاد اسلامی ص.پ.775/14515 تلفن : 4-4804172

*تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی - موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی   علمی-پژهشی

کرج : اول جاده مرد اباد - روبروی ترمینال شهید کلانتری - موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی - تلفن : 275320 و 275242 و278359 -0261  فاکس : 276277  email : iaeri@abdnet.com

*journal of agricultural science and technologyمرکز تحقیقات علمی کشور  علمی-پژوهشی

تهران خیابان فاطمی غربی جنب سفارت پاکستان پلاک : 297     تلفن : 6420731

نوشته شده در سه شنبه 1390/09/15ساعت 18:28 توسط hadis| |

برای تمام عناصر فرم قابل جذب آنرا اندازه می گیریم ولی متاسفانه این امر به دو دلیل برای ازت مشکل است :

1 – 98 % ازت خاک ازت الی و غیر قابل جذب برای گیاهان است و باید توسط میکروارگانیسم ها پوسیده شود .و تنها 2 % به فرم معدنی و قابل جذب است .

2 -  یکی از فرم های قابل جذب نیترات است که ابشویی و خارج می شود و چون پویایی آن در خاک زیاد است اندازه گیری آن و ارتباط مقدار نیترات و ازت جذب گیاه مشکل است .

لذا معمولا ً ازت کا را در خاک اندازه میگیرند اما در خاک هایی که کود شیمیایی مصرف می شود (غیر طبیعی) مقدار ازت معدنی (آمونیوم و نیترات ) قابل ملاحظه است . مخصوصا ً در لایه های عمقی به همین دلیل برای تخمین سریع حاصلخیزی خاک و تعیین وضعیت ازت خاک از روش اندازه گیری نیترات ، پایه بوته گیاه استفاده می کنند . برای این منظور از پای بوته های گیاه کاشته شده که قبلاً کودی در ان مزرعه استفاده نشده است .نمونه تعیین و نیتراتش را می سنجیم چنانکه مقدار نیترات در اثر مصرف کود های شیمیایی قبل به اندازه کافی باشد دیگر کودی مصرف نمی کنیم و اگر کافی نبود اقدام به کوپاشی می کنیم . مطالعات انجام شده نشان می دهد که هر گاه میزان ازت به شکل نیترات N-NO3 حدود 300 ppm باشد احتمال پاسخ گیاه به کود های نیتروژنه کم بوده و نیازی به مصرف کود های نیتروژنه نیست و هرگاه میزان نیترات خاک از این مقدار کمتر بشود اقدام به کود پاشی خواهد شد . چون امونیوم به نیترات اکسید می شود ما محصول نهایی یعنی نیترات را می گیریم این روش مرسوم شده یعنی اول کود نمی دهند بعد از کاشت گیاه و سنجش خاک در صورت نیاز کود اضفه می کنند .در این روش نیترات به یک ماده رنگی تبدیل می شود (روش رنگ سنجی) و از روی شدت رنگ ایجاد شده به میزان نیترات در نمونه پی می بریم و شدت رنگ ایجاد شده با نمونه های رنگی مشابه که دارای نیترات مشخص هستند مقایسه نموده و غلظت نیترات را در نمونه خاک تعیین می کنیم . برای عصاره گیری نیترات ا زنمونه خاکاز آب مقطر استفاده می کنیم چون نیترات ها دارای بار منفی هستند

نوشته شده در دوشنبه 1390/08/02ساعت 20:30 توسط hadis| |

گاهی اقات در سطح خاک مزرعه لکه های قهوه ای دیده میشه که حالت چرب دارد.

وجود این لکه ها در سطح خاک نشان دهنده ی قلیایی بودن خاک است.

سدیم موجود در خاک  به علت داشتن شعاع هیدراته بزرگ، باعث  دیسپرس و پاشیده شدن ذرات خاک می شود.

همچنین در pH بالا مواد آلی حل می‏شوند و در اثر صعود موئینگی به سطح خاک می‏آیند و به خاک نمای چرب و رنگ قهوه ای رو می دهند.

اصطلاحی که برای خاکهایی که دارای لکه های قهوه ای می باشند، به کار می رود Black Alkali یا قلیا سیاه است.

و به این لکه های قهوه ای چربه یا slick spot می گویند.

نوشته شده در جمعه 1390/03/13ساعت 12:31 توسط hadis| |

کاربرد های کامپیوتر در مسائل مربوط به زهکشی

 امروزه کامپیوتر در تمام ابعاد و جنبه های مختلف سیستم ها زهکشی وارد شده است. با استفاده از کامپیوتر و مدل های کامپیوتر حتی نیاز به کارهای موسوم آزمایشگاهی نیز نمی باشد. ورود کامپیوتر به مباحث زهکشی مفاهیم و روش های جدیدی را باعث شده است. با این وجود گرچه روش های کامپیوتری جایگزین روش های قدیمی محاسباتی قدیمی شده اند اما برنامه های کامپیوتری نمی توانند درک صحیحی از فرایندها را به مهندسین القا نمایند. لذا توصیه می شود مهندسان طراح سیستم های زهکشی به روش های محاسبات دستی هم آسنا باشند و نیز قادر باشند از برنامه های کامپیتری استفاده کنند.


:ادامه مطلب:
نوشته شده در جمعه 1390/03/13ساعت 12:20 توسط hadis| |



قالب جدید وبلاگ پیچك دات نت